Text Size

Font size:  
  • Increase
  • Decrease
  • Normal

Current Size: 100%

Kralendijk – Fundashon Lesa ta Dushi djasabra último a tene su di tres tayer den e sinku aña ku e fundashon ta eksistí. E meta prinsipal ta pa stimulá i motivá nos muchanan pa lesa buki na kas. Sra. Eileen Croes-Piar presidente di Fundashon Lesa Ta Dushi a yama gezaghebber Edison Rijna i tur presente bonbiní na e tayer. Gezaghebber a inisiá su diskurso ku e siguiente palabranan: ‘You’re never too old, too wacky, too wild, to pick up a book and read to a child. (Nunka bo no ta bieu di mas, ni loko di mas, ni brabu di mas pa kue un buki i lesa pa un mucha tende.) Muchu tiki biaha nos ta lesa pa nos muchanan tende aki na Boneiru. Un investigashon ku Fundashon Lesa i Skirbi a hasi na 2015 ta konfirmá esei. Esaki ta preokupante pasobra lesa pa mucha tende ta traha preventivo kontra analfabetismo. 

Lesa pa un mucha tende ta hasi ku e mucha tambe ta bai lesa. 

Muchanan ku ta lesa hopi ta bai dilanti. Ehersisio ta kondusí na perfekshon. Esei ta bálido pa kasi tur kos i lesamentu no ta un eksepshon. Nos ta entrená nos sesunan ora nos ta lesa. Pa e selebro humano lesamentu ta un tarea muchu mas kompliká ku por ehèmpel wak televishon. Lesamentu ta reinforsá e konekshonnan selebral i ta konstruí konekshonnan nobo. Kada aktividat kaminda bo tin ku pensa ta un bon ehersisio pa bo sesunan i esaki ta netamente loke lesamentu ta hasi. Lesamentu ta drecha bo konsentrashon. Muchanan mester sinta ketu pa nan por konsentrá nan mes riba e kuenta ku nan ta lesando. Si e lesadó lesa hopi biaha, e ta desaroyá e abilidat pa hasi esaki mas largu. Lesamentu ta siña nos muchanan tokante e mundu rondó di nan. Lesando diferente buki nos muchanan ta siña tokante hende, lugá i suseso pafó di nan propio ambiente di biba.

Lesamentu ta drecha bo vokabulario i bo abilidat di anda ku idioma. Muchanan ta siña palabra nobo ora nan ta lesa. Un gran parti di sa kon pa skirbi palabra i kiko nan ta nifiká ta konsistí di kòrda e palabranan ei. Mas tantu bo lesa, mas tantu palabra bo ta kòrda. Ora ku bo lesa, bo ta apsorbé palabra i mayoria biaha bo ta engrandesé bo vokabulario sin ku bo mes ta realisá esei. Lesamentu ta desaroyá imaginashon di un mucha. Durante lesamentu, nos ta tradusí e deskripshon ku nos ta lesa di hende, lugá i artefakto den ilustrashon. Miéntras ku nos ta lesando un kuenta, nos ta imaginá nos mes kon e personahe ta sinti su mes. Mucha chikitu seguidamente ta hinka e konosementu aki den nan wega diario. Lesamentu ta yuda mucha pa desaroyá empatia. Miéntras ku nos muchanan ta desaroyá nan mes, nan ta kuminsá imaginá nan mes kon nan lo sinti nan mes den un situashon similar.

Muchanan ku ta lesa hopi ta presta mihó na skol. Lesamentu ta promové prestashon den tur materia, no solamente den hulandes. Un mucha ku ta un bon lesadó, por lo general ta presta mihó den henter e kuríkulo. Lesamentu ta redusí strès i miedu, ora temporalmente e lesadó por skapa for di su propio mundu i sumergí su mes den mundu di buki. Si pa kasualidat e personahe prinsipal stimá di den buki ta lucha ku e mesun problema, e lesadó ta kompartí e sintimentunan di e personahe ei. I mayoria biaha e lesadó ta adoptá e speransa tambe.

Kòrtiku bisá: mas tantu un mucha lesa, mas mihó esei ta p’e mes. Si e abilidat di lesa di muchanan di grupo 7 i 8 ta na nivel, nan ta enkontrá ménos problema na skol avansá. P’esei mi tin masha hopi rèspèt pa boso ku ta lesa pa mucha tende. Boso ta tuma tempu pa lesa buki na bos haltu pa un parti grandi di hubentut boneriano. Mas o ménos 42% di nos muchanan di Boneiru ta entre 4 i 14 aña. Esaki ta Fundashon Lesa Ta Dushi su grupo di enfoke pa loke ta trata edat. Pa e motibu ei mi ta masha, masha agradesido na boso ku boso ta lesa pa e grupo grandi di mucha aki tende i duna guia na nan. E trabou ku boso ta hasi lo tin un impakto enorme riba e muchanan aki i finalmente riba komunidat boneriano tambe. Al final, lesa pa e chikitinnan tende ta hasi nan lesadó grandi.     

Sra. Monica Clarenda, kordinadó di e proyekto, komo muestra di apresio a regalá gezaghebber Edison Rijna un rekuerdo di Fundashon Lesa ta Dushi. Na final di e tayer tur partisipante a risibí un sertifikado i un pakete ku material pa nan por usa na momentu ku nan bai lesa na kas. 

GEZAGHEBBER EDISON RIJNA OPENT WORKSHOP VAN ‘FUNDASHON LESA TA DUSHI’

Kralendijk Afgelopen zaterdag heeft Fundashon Lesa ta dushi - Stichting Lezen is Leuk – haar derde workshop gehouden in de vijf jaar dat de stichting bestaat. Het belangrijkste doel is om kinderen te stimuleren en motiveren om thuis boeken te lezen. Mw Eileen Croes-Piar, voorzitter van Fundashon Lesa ta Dushi, verwelkomde gezaghebber Edison Rijna en alle andere aanwezigen welkom bij de workshop. De gezaghebber begon zijn toespraak met de woorden: ‘You’re never too old, too wacky, too wild, to pick up a book and read to a child.’ (Je bent nooit te oud, te gek, te wild, om een ​​boek op te pakken en voor te lezen voor een kind.) 

Kinderen op Bonaire worden weinig voorgelezen. Dat bevestigd een onderzoek uit 2015 van de Stichting Lezen en Schrijven. Dit is zorgelijk omdat voorlezen preventief werkt tegen analfabetisme. 

Voorlezen doet lezen.

Kinderen die vaak en veel lezen, worden er beter van. Oefening baart kunst geld voor bijna alles en lezen is daar geen uitzondering in. We oefenen onze hersenen door te lezen. Lezen is een veel complexere taak voor het menselijk brein dan bijvoorbeeld tv kijken. Lezen versterkt hersenverbindingen en bouwt nieuwe verbindingen. Elke activiteit waarbij je moet nadenken is een goede oefening voor de hersenen en lezen doet precies dit. Lezen verbetert de concentratie. Kinderen moeten stil zitten, zodat ze zich kunnen concentreren op het verhaal wanneer ze aan het lezen zijn. Als de lezer vaak leest, zullen ze de vaardigheid ontwikkelen om dit langer te doen. Lezen leert kinderen over de wereld om hen heen. Door het lezen van verschillende boeken leren kinderen over mensen, plaatsen en gebeurtenissen buiten hun eigen leefomgeving. 

Lezen verbetert vocabulaire en taalvaardigheden. Kinderen leren nieuwe woorden terwijl ze lezen. Een groot deel van weten hoe te spellen en te weten wat woorden betekenen is door ze te onthouden. Hoe meer je leest, hoe meer woorden je onthoudt. Als je leest, absorbeer je woorden en vergroot je je vocabulaire meestal zonder dat je het je realiseert. Lezen ontwikkelt de verbeelding van een kind. Tijdens het lezen, vertalen we de beschrijvingen die we van mensen, plaatsen en dingen in afbeeldingen lezen. Terwijl we bezig zijn met een verhaal, verbeelden we ons ook hoe een personage zich voelt. Jonge kinderen brengen deze kennis vervolgens in hun dagelijkse spel. Lezen helpt kinderen om empathie te ontwikkelen. Terwijl kinderen zich ontwikkelen, beginnen ze zich voor te stellen hoe ze zich in die situatie zouden voelen. Kinderen die vaak lezen presteren beter op school. Lezen bevordert de prestaties in alle vakken, niet alleen in het Nederlands. Kinderen die goede lezers zijn, presteren over het algemeen beter in het curriculum.

Lezen vermindert stress en angst wanneer de lezer tijdelijk kan ontsnappen uit zijn wereld en zich onderdompelt in de wereld van het boek. Een goed boek kan troost bieden aan hen die eenzaam met een probleem worstelen waar ze moeilijk over willen praten. Als de geliefde hoofdfiguur in het boek toevallig het hetzelfde probleem worstelt, dan voelt de lezer met die figuur mee. En meestal neemt de lezer dan ook de hoop over. Kortom hoe meer kinderen gaan lezen, hoe beter dit voor hen is. Als de leesvaardigheid van kinderen in groep 7 en 8 op peil is, komen ze op de middelbare school minder in de problemen.

Ik heb dan ook enorm veel respect voor jullie voorlezers. Jullie nemen de tijd voor het hardop lezen van boeken aan een groot deel van de Bonairiaanse jeugd. Ongeveer 42% van de jongeren op Bonaire is tussen de 4 en 14 jaar. De leeftijdsdoelgroep van Fundashon lesa ta dushi. Ik ben jullie daarom enorm dankbaar voor het voorlezen en begeleiden van deze grote groep jongeren. Het werk dat jullie gaan doen zal een enorme impact hebben op deze kinderen en uiteindelijk ook op de Bonairiaanse gemeenschap. Tenslotte maakt voorlezen van kleintjes grote lezers. 

Mw. Monica Clarenda, coördinator van het project, heeft gezaghebber Edison Rijna als blijk van waardering een aandenken van Fundashon Lesa ta Dushi cadeau gedaan. Aan het eind van de workshop hebben alle deelnemers een certificaat gekregen en een pakketje met materialen die ze kunnen gebruiken als ze thuis gaan voorlezen.